Jak wspierać rozwój zawodowy osób z niepełnosprawnościami w sposób skuteczny, indywidualny i oparty na rzeczywistych predyspozycjach? Odpowiedzi na to pytanie Fundacja Werbeo poszukiwała w projekcie „Talent bez barier”, realizowanym od czerwca do sierpnia 2026 roku. Program połączył nowoczesną diagnozę kompetencji z indywidualnym wsparciem doradców zawodowych, trenerów pracy i coachów, tworząc przestrzeń do świadomego planowania kariery oraz odkrywania własnego potencjału.

W ciągu trzech miesięcy wsparciem objęto 100 osób z niepełnosprawnościami z całej Polski. Każdy uczestnik wziął udział w badaniu kompetencyjnym Personal Talent, a następnie otrzymał indywidualny raport oraz możliwość omówienia wyników ze specjalistą. Program od początku zakładał odejście od skupiania się na ograniczeniach na rzecz identyfikacji zasobów, talentów i potencjału zawodowego.

Kompetencje nie są problemem. Problemem bywa ich niedostrzeganie

Pierwszy etap projektu pokazał zjawisko, które regularnie obserwują specjaliści pracujący z osobami z niepełnosprawnościami. Wielu uczestników posiadało wartościowe doświadczenie zawodowe, rozwinięte kompetencje i konkretne umiejętności, jednak miało trudność z ich nazwaniem oraz zaprezentowaniem w kontekście rynku pracy.

Spośród 54 osób, które zgłosiły się do programu w pierwszym miesiącu, badanie ukończyło 50 uczestników. Dla 42 przygotowano szczegółowe raporty rozwojowe omawiane podczas indywidualnych konsultacji.

Jak podkreśla jedna z trenerek pracy współpracujących przy projekcie:

„Uczestnicy byli zaskoczeni, słysząc o swoich zasobach i pozytywnych cechach. Często mówili, że nie spodziewali się, że mają aż tyle atutów.”

Wyniki konsultacji pokazały, że diagnoza kompetencji pełniła nie tylko funkcję informacyjną. Dla wielu osób była impulsem do zmiany sposobu postrzegania własnej kariery zawodowej i możliwości rozwoju.

Rozwój zawodowy jako świadomy proces

Analiza rozmów przeprowadzonych z uczestnikami wskazała, że zdecydowana większość osób była zainteresowana dalszym rozwojem kompetencji. Uczestnicy pytali o szkolenia, możliwości przekwalifikowania, ścieżki kariery oraz zawody zgodne z ich profilem kompetencyjnym.

Co istotne, rozmowy nie koncentrowały się wyłącznie na znalezieniu zatrudnienia. Wiele osób myślało o swojej przyszłości zawodowej w perspektywie długoterminowej, analizując możliwości awansu, zmiany specjalizacji czy zdobywania nowych kwalifikacji.

Jak zauważa jeden z coachów zaangażowanych w projekt:

„Coraz częściej spotykamy osoby, które nie szukają jedynie pracy. Chcą świadomie budować swoją karierę, rozwijać kompetencje i podejmować decyzje zawodowe w oparciu o własne predyspozycje. To bardzo ważna zmiana.”

W trakcie konsultacji część uczestników po raz pierwszy zaczęła rozważać stanowiska bardziej odpowiedzialne niż zajmowane dotychczas. Dla innych raport stanowił potwierdzenie, że obrany kierunek rozwoju jest właściwy i warto go konsekwentnie kontynuować.

Znaczenie indywidualnego wsparcia

Jednym z najważniejszych wniosków płynących z realizacji programu było znaczenie bezpośredniego kontaktu ze specjalistą. Choć diagnoza kompetencji stanowiła fundament projektu, to właśnie rozmowy z trenerami pracy i coachami pozwalały przełożyć wyniki na konkretne działania.

Uczestnicy reprezentowali zróżnicowane grupy pod względem wieku, wykształcenia, doświadczenia zawodowego oraz rodzaju niepełnosprawności. Oznaczało to konieczność indywidualnego podejścia oraz dostosowania sposobu komunikacji i rekomendacji do sytuacji każdej osoby.

Jak podkreśla trenerka pracy Ewa Kramarz:

„Kluczem do sukcesu jest zawsze indywidualne podejście oraz elastyczne dostosowanie komunikacji do rozmówcy i rodzaju jego niepełnosprawności.”

Podobne obserwacje mieli pozostali specjaliści pracujący w projekcie.

„Raport jest punktem wyjścia. Dopiero rozmowa pokazuje, jak wykorzystać wyniki badania w konkretnej sytuacji zawodowej, jakie działania podjąć i które obszary rozwoju będą najbardziej wartościowe dla danej osoby” – podsumowuje jeden z trenerów pracy.

Między diagnozą a poczuciem sprawczości

Doświadczenia uczestników potwierdzają, że skuteczna aktywizacja zawodowa wymaga połączenia diagnozy kompetencji z budowaniem pewności siebie i świadomości własnych możliwości.

Jedna z uczestniczek programu podsumowała swoje doświadczenia następująco:

„Program pomógł mi lepiej poznać samą siebie oraz zidentyfikować swoje mocne strony, a także obszary, nad którymi powinnam jeszcze popracować. Pomógł mi również określić kierunek mojego dalszego rozwoju zawodowego i uświadomił, jakie kompetencje warto rozwijać w przyszłości.”

Podobne opinie pojawiały się wielokrotnie. Uczestnicy podkreślali, że raporty były nie tylko diagnozą aktualnych kompetencji, ale również praktycznym drogowskazem wskazującym możliwe kierunki rozwoju.

Pan Tomasz, uczestnik programu, zwraca uwagę przede wszystkim na użyteczność uzyskanych informacji:

„Test okazał się wyjątkowo trafny. Wszystko, co zostało mi przedstawione podczas rozmowy z coachem, było zgodne z moimi odczuciami. Najbardziej konkretna informacja, jaką uzyskałem, dotyczyła potencjalnych zawodów, w których mogę się sprawdzić. Dzięki udziałowi w programie wiem, w jakim kierunku warto planować dalszą drogę zawodową.”

Inny uczestnik wskazuje na znaczenie praktycznego charakteru raportu:

„Mocne strony, takie jak wytrwałość, obiektywizm czy stabilne podejście do zmian, zostały pokazane w konkretnych sytuacjach zawodowych. W wielu opisach mogłem odnaleźć siebie. Cenne były również wskazówki dotyczące obszarów rozwoju oraz rekomendacje zawodów i szkoleń.”

Warto zwrócić uwagę również na aspekt dostępności. Uczestnik będący osobą słabosłyszącą podkreślił, że rozmowa została przeprowadzona w sposób komfortowy i w pełni dostosowany do jego potrzeb, co pozwoliło mu swobodnie uczestniczyć w konsultacji.

Wyniki programu

W projekcie „Talent bez barier”:

100 osób skorzystało z badania Personal Talent i indywidualnych konsultacji,
przeprowadzono dziesiątki godzin spotkań z doradcami zawodowymi, trenerami pracy i coachami,
uczestnicy otrzymali indywidualne profile kompetencyjne oraz rekomendacje rozwojowe,
wiele osób rozpoczęło aktywne działania związane z poszukiwaniem pracy lub planowaniem dalszej ścieżki kariery,
uczestnicy zdobyli wiedzę na temat narzędzi wspierających komunikację, organizację pracy i wykonywanie obowiązków zawodowych.

Program przyczynił się do zwiększenia świadomości kompetencji zawodowych, wzmocnienia motywacji oraz lepszego przygotowania do wejścia lub powrotu na rynek pracy. Dla wielu uczestników był także pierwszym krokiem do świadomego wykorzystania własnego potencjału i podejmowania bardziej odważnych decyzji zawodowych.

Wnioski

Realizacja programu „Talent bez barier” pokazała, że osoby z niepełnosprawnościami nie potrzebują wyłącznie wsparcia w znalezieniu zatrudnienia. Równie istotne jest stworzenie warunków do poznania własnych kompetencji, świadomego planowania rozwoju i budowania poczucia sprawczości.

Doświadczenia Fundacji Werbeo wskazują, że połączenie rzetelnej diagnozy kompetencji z indywidualnym wsparciem specjalistów pozwala nie tylko lepiej rozumieć własny potencjał, ale również skuteczniej wykorzystywać go na rynku pracy. To podejście szczególnie ważne w czasie dynamicznych zmian zawodowych, rosnącej popularności pracy zdalnej i konieczności ciągłego rozwijania kompetencji.

„Talent bez barier” był projektem poświęconym diagnozie talentów, ale jego efekty wykraczały daleko poza sam proces badania. Dla wielu uczestników stał się początkiem świadomego planowania kariery, odkrywania nowych możliwości zawodowych i większej aktywności na rynku pracy.